სტატიები   ›  ფსიქოლოგია, განვითარება, სწავლა   ›   რა შეცდომებს ვუშვებთ ბავშვის შექებისას?

რა შეცდომებს ვუშვებთ ბავშვის შექებისას?

ფავორიტებში დამატება
თათია გურგენიძე
თათია გურგენიძე
ბავშვთა ფსიქოლოგი. kids.ge-ს ბავშვთა განათლებისა და განვითარების ცენტრის ფსიქოლოგი
გამოქვეყნების თარიღი: 19 მაისი, 2016

ბავშვის შექებააღზრდის პროცესში დიდი მნიშვნელობა აქვს შექებას. მისი საშუალებით ბავშვები სწავლობენ სწორ ქცევას, უყალიბდებათ დადებითი წარმოდგენა საკუთარ თავზე. წახალისებით მათ ვუზრდით და ვუნარჩუნებთ  მოტივაციას შეასრულონ ახალი და რთული ამოცანები და არ დანებდნენ გამოწვევებს.

შექება ეფექტურია, თუ მას სწორი ფორმით ვაწვდით ბავშვს. ზოგჯერ მშობლები განსხვავებულად ფიქრობენ მის მნიშვნელობასა და საჭიროებაზე. ზოგი მათგანი თვლის, რომ საერთოდ არ არის საჭირო, ზოგმა კი არ იცის, როგორ უნდა შეაქოს ბავშვი სწორად. გთავაზობთ რამდენიმე გავრცელებულ არასწორ მოსაზრებას:

1. შექებამ შეიძლება უარყოფითი გავლენა მოახდინოს ბავშვზე. ისწავლოს, კარგად მოიქცეს მხოლოდ ჯილდოს გამო. 

სწორია: ბავშვი მშობლებისაგან იღებს ქცევის მოდელს. ხშირი წახალისება და დადებითი შეფასება მას საშუალებას აძლევს ასეთივე ფორმით ფიქრი და ქცევა ისწავლოს. ანუ მისი კარგი ქცევა არ იქნება მხოლოდ ჯილდოს მიღების საშუალება. ასეთი ბავშვი თავადაც ხშირად აქებს და პოზიტიურად აფასებს გარშემომყოფებს და იგივეს იღებს მათგანაც. ეს კი, როგორც წესი, განსაზღვრავს თანატოლებში მის პოპულარულობასა და წარმატებას.

თუ მშობლები ხშირად აკრიტიკებენ ბავშვს, ისიც მსგავს მოდელს სწავლობს როგორც საკუთარი თავის, ასევე სხვების მიმართ. რეალურად, სწორედ შექებისა და მოწონების დეფიციტი ზრდის რისკს, რომ ბავშვი მხოლოდ ჯილდოსთვის მოიქცეს კარგად

2. შეიძლება შექება და ჯილდო ბავშვის მოსყიდვად ჩაითვალოს.

სწორია: სინამდვილეში შექება ბუნებრივად უნდა მოსდევდეს ბავშვის ქცევას. ჯილდოს მიზანია ბავშვმა ისწავლოს თუ რა არის მისაღები ქცევა. წახალისებით მას ვუბიძგებთ გამოავლინოს და განამტკიცოს ახალი უნარები. ბავშვთან არ ვდებთ ასეთი სახის გარიგებას: „თუ აალაგებ სათამაშოებს, შოკოლადს მოგცემ“ და ა.შ. ვასწავლით ქცევის წესებს, მაგალითად: “მოდი, ახლა სათამაშოები შევინახოთ, თამაში უკვე დავასრულეთ“ და ვაქებთ მაშინ, როდესაც ალაგებს ან ცდილობს აალაგოს სათამაშოები.

ქცევის განმტკიცება3.  ბავშვებმა ისედაც იციან როგორ მოიქცნენ სწორად. რა საჭიროა მათი ყოველდღიური შექება სათამაშოს თხოვებისათვის ან ამოცანის ამოხსნისათვის.

სწორია: ზოგჯერ ბავშვები ასრულებენ წესებს, ზოგჯერ კი  რთულ ქცევას ავლენენ. სწავლების ეფექტური მეთოდია სასურველი ქცევის წახალისება და დაჯილდოვება. შექება განამტკიცებს ბავშვის ქცევას და ზრდის მისი უფრო ხშირად გამოვლენის შანსს.ლენენ. თუმცა, მათ თავისთავად არ იციან როგორ მოიქცნენ სწორად. ამისათვის აუცილებელია ჩარევა და სწავლება.

 4. უმჯობესია, ბავშვი შევაქოთ იშვიათად, მხოლოდ განსაკუთრებულ და  საუკეთესო შემთხვევაში.

წორია: ზოგჯერ მშობლები ბავშვს აქებენ მხოლოდ მაშინ, როდესაც ის რაიმეს განსაკუთრებულად კარგად გააკეთებს, მაგალითად, ამოხსნის მათემატიკის რთულ ამოცანას, სრულყოფილად აალაგებს საწოლს, სათამაშოებს და ა.შ. ასეთი სტრატეგიის გამოყენება ნიშნავს, რომ ბავშვი იშვიათად იღებს მშობლებისაგან დადებით შეფასებას, რადგან სინამდვილეში საბოლოო მიზნამდე მისვლა იოლი არ არის, ამისათვის დრო და სწავლაა  საჭირო.

რამდენად აუცილებელია ბავშვმა ყოველთვის ყველაფერი სრულყოფილად შეასრულოს? გაცილებით ეფექტურია მისი წახალისება მცდელობისათვის, შექება და  შრომის დაფასება.  შესაძლოა ამ ეტაპისათვის ვერ ძლევს რთულ სასწავლო პროგრამას, ვერ ალაგებს საწოლს ისე როგორც თქვენ. მიუხედავად ამისა,  დააჯილდოვეთ იმისათვის რისი შესრულებაც შეუძლია.

განსაკუთრებული შემთხვევის ლოდინის ნაცვლად ყოველდღიურ ცხოვრებაშიც შეიძლება აღმოჩნდეს ბევრი ქცევა, რომელსაც ბუნებრივად ვთვლით, თუმცა, შექებას იმსახურებს. მაგალითად, ბავშვი დამოუკიდებლად მეცადინეობს, იწყებს სწავლას, მშვიდად თამაშობს, ასრულებს თქვენს ინსტრუქციასა და თხოვნას.

სწორედ ასეთი მდგომით განუმტკიცებთ საკუთარი თავის რწმენას, აგრძნობინებთ, რომ მისი გჯერათ. ეს კი ნამდვილად დაეხმარება წარმატების მიღწევაში.

 5. ზოგჯერ რთულია ისეთი რამის პოვნა, რის გამოც შიძლება ბავშვის შექება.

ჯილდოსწორია: რამდენადაც  რთულ ქცევას არ უნდა ავლენდეს ბავშვი, მაინც შეიძლება ისეთი რამის პოვნა, რის გამოც დავაჯილდოვებთ. ხშირად ის მშობლები რომლებიც არ აქებენ შვილებს, ასევე, კრიტიკულები არიან საკუთარი თავისა და შეცდომების მიმართ. უჭირთ კარგი ქცევის შემჩნევა ბავშვებში, სამაგიეროდ სწრაფად რეაგირებენ და აკრიტიკებენ მათ შეცდომების გამო.

უფროსის მაგალითი მნიშვნელოვანია.  მშობლების უპირველესი გამოწვევაა,  ისწავლონ საკუთარი თავის დაჯილდოვება და შექება. მაგალითად, „ეს სადილი გემრიელი გამომივიდა“, „დღეს სამსახურში წარმატებული დღე მქონდა“ და ა.შ.  თავიდან ეს შეიძლება არ აღმოჩნდეს იოლი, მოითხოვოს გარკვეული ძალისხმევა, თუმცა, შეუძლებელი არაფერია. ყოველდღიურ ცხოვრებაში კარგის შემჩნევით დაეხმარებით როგორც საკუთარ თავს, ასევე თქვენს ბავშვებს.  

 

 

სტატიები ამავე თემიდან

ხშირად გავახაროთ ბავშვები

რამდენად ხშირად იღიმიან და უხარიათ ბავშვებს? როგორია მშობლების წვლილი ბავშვის დადებითი ემოციების განვითარებაზე და რა გავლენას ახდენს სიხარულისა და ბედნიერების განცდა ბავშვებზე?

როგორ დავეხმაროთ მორცხვ ბავშვს სკოლაში? - რჩევები მასწავლებლებს

ნებისმიერ კლასში შეიძლება იყოს ბავშვი, რომელიც ხშირად ჩუმად არის და არ იჩენს ინიციატივას. როგორ დავეხმაროთ მორცხვ ბავშვებს სოციალური უნარების განვითარებაში? როგორ შევუქმნათ უსაფრთხო და სანდო გარემო სკოლაში?

ოჯახში ძალადობა - სახელმძღვანელო მასწავლებლებისათვის

რა შედეგი მოყვება ოჯახში ძალადობას ბავშვებსა და მოზარდებში. როგორია ოჯახში ძალადობის ნიშნები. როგორ დავეხმარო ბავშვს ან მოზარდს. სახელმძღვანელო მასწავლებლებისთვის.

ინტროვერტი ბავშვი: რჩევები და რეკომენდაციები

ვინ არიან ინტროვერტები? როგორია მათი სამყარო? სტატიაში მოკლედაა შეჯამებული ინტოვერტი ბავშვის ფსიქოლოგია, მათი დამახასიათებელი თვისებები. ასევე, მოცემულია რჩევები და რეკომენდაციები, რომელიც ინტროვერტებთან ურთიერთობაში დაგეხმარებათ.

როგორ შევაყვაროთ ჩვენს პატარას წიგნები

სტატიაშია მოცემული საინტერესო და სახალისო რჩევები, როგორ უნდა შეაყვაროთ თქვენს პატარებს წიგნთან ურთიერთობა.

მასწავლებლის თვალით დანახული ბავშვების აგრესიის ზოგიერთი მიზეზი

ფსიქოლოგების ნაწილი ფიქრობს, რომ როცა მოზრდილი ადამიანი უბრალო მიზეზის გამო ოჯახის წევრებს ეჩხუბება, ე.ი. მას სამსახურში საქმეები ცუდად მისდის, ხოლო როცა ასეთივე უბრალო მიზეზით თანამშრომლებთან ჩხუბობს - მაშინ ოჯახში აქვს პრობლემა.

როგორ ვმართოთ დედმამიშვილების ჩხუბი

როგორ უნდა მოიქცეთ, როდესაც დედმამიშვილები კამათობენ? ბავშვთა ფქისოლოგის რჩევები, თუ როგორ უნდა მოიქცეთ მსგავს სიყუაციებში.

როგორ ვეთამაშოთ ბავშვს სწორად

როგორ ვეთამაშოთ ბავშვს ისე, რომ გახდეს თავდაჯერებული, კრეატიული და წარმატებული?

მხედველობის განვითარება ბავშვობაში

როგორ მიმდინარეობს მხედველობის განვითარება ბავშვებში,როგორ ხედაენ და რა ფორმებსა და ფერებს ანიჭებენ უპირატესობა ახალშობილები.

სოციალური და ემოციური განვითარება ბავშვობაში

ბავშვის სოციალური და ემოციური განვითარება უმნიშვნელოვანესია მისი ადეკვატურობის განვითარებისთვის, ცხოვრების გაგებისთვის და ბავშვობიდან მოზრდილობაში გადასვლისთვის.

ბავშვების დაბადების რიგი და მისი გავლენა პიროვნების ჩამოყალიბებაზე

დაბადების რიგი წარუშლელ კვალს ტოვებს ადამიანის ცხოვრების სტილზე, რომელიც თავისთავად გავლენას ახდენს ამ ინდივიდის ცხოვრებაში მეგობრობაზე, სიყვარულზე და სამსახურზე.

ბავშვებზე ძალადობა: ძალადობის მიზეზები და შედეგები

რა არის ძალადობის მიზეზი და რა შედეგები მოყვება მას. რა მდგომარეობაა დღეს საქართველოში ამ თემასთან დაკავშირებით.

მუსიკა და ტვინის განვითარება

რა გავლენას ახდენს მუსიკის სწავლა ტვინის სტრუქტურის განვითარებაზე, ნერვული კავშირების ჩამოყალიბებაზე და ტვინის ზომაზე.

კომპიუტერული თამაშების ნეგატიური და პოზიტიური გავლენა ბავშვებზე

რა დადებითი და უარყოფითი გავლენა შეიძლება მოახდინოს ბავშვებზე კომპიუტერულმა თამაშებმა. გაიგეთ თუ რომელი თამაში როგორ გავლენას მოახდენს ბავშვებზე.

ხატვის როლი ბავშვის განვითარებაში

რატომ უნდა ვასწავლოთ ბავშვებს ხატვა? რომელია ხატვის დადებითი მხარეები ბავშვის განვითრებაში.

ერთი დღე გართობისა და განვითარებისთვის

სტატიაში აღწერილ, ბავშვთან ერთად გატარებული ერთი დღის მაგალითზე, თქვენ გაეცნობით საინტერესო აქტივობებს, თუ როგორ შეიძლება ყოველდღიური რუტინა ვაქციოთ ბავშვისთვის სხვადასხვა უნარების განმავითარებელ და სახალისო პროცესად.

რატომ უნდა ვასწავლოთ ბავშვებს ხატვა?

რატომ უნდა ვასწავლოთ ბავშვებს ხატვა. რა როლს ასრულებს ფანტაზია ფავშვის განვითარებაში.

როგორ დავეხმაროთ ბავშვს გახდეს თავდაჯერებული

რატომ არის აუცილებელი ჯანსაღი თვითშფასება? ის რასაც ჩვენს თავზე ვფიქრობთ ხშირად განსაზღვრავს ჩვენს ქცევებს. თვითშეფასების ჩამოყალიბება ჩვილობიდან იწყება. როგორ შეიძლება დაეხმაროს მშობელი ბავშვს?

3-4 წლის ბავშვის განვითარების ნორმები

3 წელს მიღწეული ბავშვების მშობლებითვის მთავრდება პირველი და ერთ-ერთი ყველაზე რთული პერიოდი და იწყება მაგიური წლები, როდესაც თქვნს შვილს უკვე ესმის რას ელაპარაკებით.

სწავლის უნარის სპეციფიკური დარღვევები

რატომ უჭირს ზოგიერთ ბავშვს სწავლის პროცესში ჩაბმა, რატომ უჭირს ახალი მასალის დამახსოვრება? რა იწვევს სწავლის უნარის დაქვეითებას? რა ხერხები დაგვეხმარება ამ პრობლემის დაძლევაში

ყურადღება და მისი როლი სასკოლო პროცესში

უმცროსკლასელთა სასკოლო წარმატება მნიშვნელოვნადაა დამოკიდებული ყურადღების განვითარების დონეზე.

ფავორიტებში დასამატებლად უნდა შეხვიდეთ სისტემაში.
ხოლო თუ ჯერ არ გაქვთ გახსნილი ანგარიში kids.ge-ზე, გაიარეთ რეგისტრაცია