სტატიები   ›  ფსიქოლოგია, განვითარება   ›   როგორ დავეხმაროთ ბავშვს გახდეს თავდაჯერებული

როგორ დავეხმაროთ ბავშვს გახდეს თავდაჯერებული

ფავორიტებში დამატება
თათია გურგენიძე
თათია გურგენიძე
ბავშვთა ფსიქოლოგი. kids.ge-ს ბავშვთა განათლებისა და განვითარების ცენტრის ფსიქოლოგი
გამოქვეყნების თარიღი: 07 მარტი, 2016

თავდაჯერებულობავინ ვარ მე? როგორი ვარ?  ის რასაც ჩვენს თავზე ვფიქრობთ ხშირად განსაზღვრავს ჩვენს ქცევებს. საკუთარი თავის პოზიტიური და რეალისტური აღქმა თავდაჯერებულობის  მანიშნებელია. თავდაჯერებულობა კი წარმატებისკენ მიმავალი ერთ-ერთი გზაა. ალბათ ყველა მშობელს სურს ბედნიერი და წარმატებული შვილების ყოლა. რატომ არის მნიშვნელოვანი ამისათვის ჯანსაღი თვითშეფასება?

თვითშეფასების ჩამოყალიბება ჩვილობიდან იწყება. მოზრდილ ადამიანს  უკვე გააჩნია საკუთარ თავზე გარკვეული შეხედულებათა სისტემა. თვითშეფასება ყოველთვის შეიძლება შეიცვალოს, თუმცა, ზრდასრულ ასაკში ამას უფრო მეტი ძალისხმევა სჭირდება.

ბავშვებს საკუთარ თავზე წარმოდგენა უყალიბდებათ ურთიერთობის პროცესში. ისინი დაბადებიდან იწყებენ სამყაროს გამოკვლევას, საკუთარი ძალების გამოცდას, ზოგჯერ აღწევენ მიზანს, ზოგჯერ კი ვერა. მშობლების როლი ამ შემთხვევაში მნიშვნელოვანია, რადგან სწორედ ისინი არიან ბავშვის ქცევის პირველი შემფასებლები.

ჯანსაღი თვითშეფასების მქონე ბავშვი აცნობიერებს რა გამოსდის კარგად და რა არა. თავს კომფორტულად გრძნობს, ოპტიმისტია, ახერხებს კონფლიქტების მოგვარებას და თანატოლებთან მეგობრული ურთიერთობების დამყარებას. განსხვავებით დაბალი თვითშეფასების მქონე ბავშვისა, ის არ ფიქრობს რომ სულელია და არაფერი გამოუვა. მას შეუძლია სიახლეებისა და გამოწვევების მიღება.

საკუთარ თავში დაურწმუნებლობა ბავშვს პასიურს ხდის, ზრდის შფოთვისა და იმედგაცრუების ხარისხს, ზოგჯერ დეპრესიასაც კი იწვევს. შესაძლებელია ბავშვის ქცევითი სირთულეები დაბალი თვითშეფასებითაც იყოს გამოწვეული.

რა შეიძლება გააკეთოს მშობელმა?

დაეხმარეთ, მაგრამ არ გააკეთოთ მის ნაცვლად

თავდაჯერებულობის მოპოვებისათვის მნიშვნელოვანია ბავშვმა დამოუკიდებლად შეძლოს  დავალების შესრულება, გადაჭრას პრობლემა, თუნდაც, არც ისე მისაღები გზით. ზოგჯერ მშობლები ბავშვის ნაცვლად აგვარებენ პრობლემას. ეს კი მას  უფროსზე დამოკიდებულს ხდის. უმჯობესია, მშობლები შვილს დაეხმარონ გადაწყვეტილების მიღებაში, შესთავაზონ  ქცევის სხვადასხვა ვარიანტები, დაანახონ ამ ქცევის შესაძლო შედეგები, საბოლოო გადაწყეტილება კი ბავშვს მიანდონ.

ხშირად შეაქეთ ბავშვი

ბავშვები საკუთარ თავს აფასებენ მშობლების რეაქციების მიხედვით. წაახალისეთ, როდესაც რაიმეს კარგად შეასრულებს. შეაქეთ ბავშვი  გაკეთების მცდელობისათვის და არა მიღწეული შედეგისათვის. ასწავლეთ, რომ ყოველთვის წარმატებული ვერ იქნება, ზოგჯერ საჭიროა რამოდენიმე მცდელობა სასურველი შედეგის მისაღებად.

შეაფასეთ ბავშვის ქცევა და არა თვითონ ბავშვი

უმჯობესია თავი აარიდოთ გამოთქმებს:“ცუდი ბიჭი ხარ, კარგი გოგო ხარ“. ბავშვმა ყოველთვის  უნდა იცოდეს რომ ის კარგია, მიღებულია, გიყვართ, მიუხედავად იმისა, მოგწონთ თუ არა მისი კონკრეტული ქცევა.  შესაძლებელია შეაფასოთ ბავშვის საქციელი:“რა ყოჩაღი ხარ, მომეწონა, რომ დავალება ბოლომდე დაწერე“  ან  „დავინახე, რომ შენს მეგობარს დაარტყი, ეს საქციელი არასწორია, არ მომწონს“.

თავად გახდით ბავშვისათვის მაგალითი

ბავშვისათვის სწავლების ეფექტური გზა მშობლის ქცევის მოდელირებაა. ამიტომ, პირველ რიგში თავად უნდა გრძნობდეთ თავდაჯერებულობას. შეგიძლიათ, სიტყვიერად შეაქოთ თქვენი თავი, ბავშვის თანდასწრებით აღნიშნოთ, რომ დღეს რაღაც კარგად გამოგივიდათ, განიხილოთ, რა დაგეხმარათ წარმატების მიღწევაში და ა.შ.

წარუმატებლობასთან გამკლავებაასწავლეთ ბავშვებს რა გააკეთონ წარუმატებლობის შეთხვევაში

თქვენი შვილის ცხოვრებაშიც იქნება წარუმატებლობა, კრიტიკა თუ ტკივილი. დაეხმარეთ, გააცნობიეროს, რომ წარუმატებლობა ნორმალურია. თავი აარიდეთ ასეთ ფრაზებს: „ასე თუ გააგრძელებ, თუ არ ისწავლი უკეთესად, ვერაფერს მიაღწევ, ყველა შენ გაჯობებს“.  ყვირილისა და ჩხუბის ნაცვლად წაახალისეთ კიდევ სცადოს, ასწავლეთ, რა გააკეთოს მიზნის მისაღწევად. ნაცვლად ფრაზებისა: „არაფერია, გამხიარულდი, არც ისე ცუდად გრძნობ თავს“, აგრძნობინეთ, რომ მისი ემოციები თქვენთვის მნიშვნლოვანია, გესმით და მზად ხართ მხარდაჭერისათვის.

დაუსახეთ ბავშვს რეალისტური მიზნები

ყოველთვის შესთავაზეთ ბავშვს ასაკის შესაბამისი გამოწვევები, თამაშები, დავალებები. წინააღმდეგ შემთხვევაში ეს გამოიწვევს მასში იმედგაცრუების, არასრულფასოვნების განცდას, ჩათვლის რომ წარუმატებელია.

რუტინა

წინასწარ გააცანით ბავშვს დღის, კვირის გეგმა. მოვლენების წინასწარ ცოდნა მას აგრძნობინებს რომ მისი გარემო უსაფრთხო და მშვიდია.

მიეცით თამაშის შესაძლებლობა

თამაშის საშუალებით ბავშვები იგებენ საკუთარი შესაძლებლობების შესახებ, სწავლობენ პრობლემების გადაჭრას, ემოციების გამოხატვასა და მათ მართვას. უვითარდებათ სოციალური უნარები. ასაკის მატებასთან ერთად ბავშვისათვის მნიშვნელოვანია თავდაჯერებულად გრძნობდეს თავს თანატოლებთან და უფროსებთან.  წაახალისეთ ხშირად ითამაშოს ბავშვებთან, ასწავლეთ რიგის დაცვა, ნივთების გაზიარება.

დააკისრეთ ასაკის შესაბამისი პასუხისმგებლობები

სახლის გარემოში ბავშვებს მიეცით ასაკის შესაბამისი დავალება, მაგალითად, სათამაშოების ალაგება, საწოლის გასწორება და ა.შ. ამით დაეხმარებით ბავშვს თავი მნიშვნელოვან ადამიანად იგრძნოს, გააცნობიეროს, რომ შეუძლია საქმის კარგად გაკეთება. რა თქმა უნდა, მნიშვნელოვანია არ გააკრიტიკოთ და შეასწოროთ ბავშვის შესრულებული დავალება.

დაეხმარეთ ბავშვებს ასწავლეთ სიახლეების მიღება  წარუმატებლობის შიშის გარეშე

წაახალისეთ ბავშვის ინტერესები. ხშირად ატარეთ გასართობ თუ შემეცნებით ცენტრებში.  ასე ბავშვს საშუალება ექნება მისთვის ახალ სიტუაციაში გამოსცადოს თავი, მიიღოს გამოცდილება და დარწმუნდეს, რომ შეუძლია ამ სიტუაციის მართვა. წინასწარ აუხსენით სად მიდიხართ, რა შეიძლება იქ გააკეთოს და როგორ მოიქცეს. ნაცვალად მსგავსი ფრაზებისა:“არ გამოგივა მაინც, დაანებე თავი, არაფერი დაგემართოს“ , ყოველთვის წაახალისეთ მისი მცდელობა და დაეხმარეთ. 

სტატიები ამავე თემიდან

ბავშვების დაბადების რიგი და მისი გავლენა პიროვნების ჩამოყალიბებაზე

დაბადების რიგი წარუშლელ კვალს ტოვებს ადამიანის ცხოვრების სტილზე, რომელიც თავისთავად გავლენას ახდენს ამ ინდივიდის ცხოვრებაში მეგობრობაზე, სიყვარულზე და სამსახურზე.

რა შეცდომებს ვუშვებთ ბავშვის შექებისას?

აღზრდის პროცესში დიდი მნიშვნელობა აქვს შექებას. მისი საშუალებით ბავშვები სწავლობენ სწორ ქცევას, უყალიბდებათ დადებითი წარმოდგენა საკუთარ თავზე.შექება ეფექტურია, თუ მას სწორი ფორმით ვაწვდით ბავშვს. სტატიაში გთავაზობთ რამოდენიმე რამოდენიმე შეცდომას, რომელსაც ხშირად უშვებენ მშობლები.

ვიდეო თამაშები და ბავშვები

გასართობი საშუალებები უნდა იყოს სახალისო, ამყოლი და ხელი შეუწყონ შემოქმედებითი ფანტაზიის განვითარებას. გასართობი საშუალებები არ უნდა შეიცავდეს ისეთ განზოგადებულ ინფორმაციას, რომელიც ბავშვს ისეთ შეკითხვებს გაუჩენს, რომელზეც პასუხის გაცემა მისი ასაკისთვის და ემოციური მომწიფების დონისთვის არ არის რეკომენდირებული.

მორცხვობის პრობლემა სკოლაში და მისი გადაჭრის გზები

უნდა ვინერვიულოთ თუ არა ბავშვის მორცხვობაზე? როდის უნდა მივმართოთ სპეციალისტს? რჩევები, თუ როგორ უნდა წავახალისოთ ბავშვი, რომ დასძლიოს სიმორცხვე სკოლაში.

სწავლის უნარის სპეციფიკური დარღვევები

რატომ უჭირს ზოგიერთ ბავშვს სწავლის პროცესში ჩაბმა, რატომ უჭირს ახალი მასალის დამახსოვრება? რა იწვევს სწავლის უნარის დაქვეითებას? რა ხერხები დაგვეხმარება ამ პრობლემის დაძლევაში

წარმოსახვითი მეგობარი ანუ კარლსონის სინდრომი

ნორმალურია თუ არა, რომ ბავშვს ჰყავდეს წარმოსახვითი მეგობარი და ცხოვრობდეს მის მიერ გამოგონილ სამყაროში?

როგორ ვმართოთ დედმამიშვილების ჩხუბი

როგორ უნდა მოიქცეთ, როდესაც დედმამიშვილები კამათობენ? ბავშვთა ფქისოლოგის რჩევები, თუ როგორ უნდა მოიქცეთ მსგავს სიყუაციებში.

დაუნის სინდრომი

რა არის დაუნის სინდრომი? რა იწვევს დაუნის სინდრომს და როგორ დავეხმაროთ განვითარებაში დაუნის სინდრომის მქონე ბავშვს?

რა გავლენას ახდენს მიჯაჭვულობა ბავშვის განითარებაზე

რა ზეგავლენას ახდენს ბავშვის განვითარებასა და ჩამოყალიბებაში თითოეული ტიპი და რა რეკომენდაციებია საჭირო იმისთვის, რომ ბავშვის სწორად განვითარდეს

რას ვაკეთებ იმისთვის, რომ ჩემ შვილს კითხვა შევაყვარო

ჩემი შვილი 4 წლისაა, ამიტომ ვცდილობ ყველაფერი თამაშად ვაქციო, მათ შორის წიგნის კითხვაც, რადგან თამაშით სწავლა ამ ასაკის ბავშვებისთვის წამყვანია.

როგორ დავეხმაროთ მორცხვ ბავშვს სკოლაში? - რჩევები მასწავლებლებს

ნებისმიერ კლასში შეიძლება იყოს ბავშვი, რომელიც ხშირად ჩუმად არის და არ იჩენს ინიციატივას. როგორ დავეხმაროთ მორცხვ ბავშვებს სოციალური უნარების განვითარებაში? როგორ შევუქმნათ უსაფრთხო და სანდო გარემო სკოლაში?

ინტროვერტი ბავშვი: რჩევები და რეკომენდაციები

ვინ არიან ინტროვერტები? როგორია მათი სამყარო? სტატიაში მოკლედაა შეჯამებული ინტოვერტი ბავშვის ფსიქოლოგია, მათი დამახასიათებელი თვისებები. ასევე, მოცემულია რჩევები და რეკომენდაციები, რომელიც ინტროვერტებთან ურთიერთობაში დაგეხმარებათ.

ყურადღება და მისი როლი სასკოლო პროცესში

უმცროსკლასელთა სასკოლო წარმატება მნიშვნელოვნადაა დამოკიდებული ყურადღების განვითარების დონეზე.

ხატვის როლი ბავშვის განვითარებაში

რატომ უნდა ვასწავლოთ ბავშვებს ხატვა? რომელია ხატვის დადებითი მხარეები ბავშვის განვითრებაში.

რატომ არის მნიშვნელოვანი ბავშვის სოციალური და ემოციური განვითარება?

წარმოიდგინეთ, რომ თამაშობთ თქვენი საყვარელი კუბიკებით, ამ დროს კი თქვენი თანატოლი გართმევთ მათ. როგორ ფიქრობთ, რა უნარები დაგჭირდებათ ამ პრობლემის გადასაჭრელად?თანატოლებთან და უფროსებთან ურთიერთობა ბავშვის ყოველდღიური ცხოვრების მნიშვნელოვანი ნაწილია. ზოგიერთი მათგანისათვის ამ ამოცანასთან გამკლავება სერიოზული გამოწვევაა. ბავშვის წარმატებას მის სოციალურ ცხოვრებაში მნიშვნელოვნად განსაზღვრავს სოციალურ-ემოციური სფეროს განვითარება.

კომპიუტერული თამაშების ნეგატიური და პოზიტიური გავლენა ბავშვებზე

რა დადებითი და უარყოფითი გავლენა შეიძლება მოახდინოს ბავშვებზე კომპიუტერულმა თამაშებმა. გაიგეთ თუ რომელი თამაში როგორ გავლენას მოახდენს ბავშვებზე.

როდესაც ჩემი შვილი სხვას ურტყამს - 5 წესი მშობლებისათვის

ზოგჯერ ბავშვები ავლენენ აგრესიულ ქცევას. შეიძლება შეგვიმჩნევია სათამაშო მოედანზე ან მიგვიღია საყვედური საბავშვო ბაღის აღმზრდელისაგან, რომ ჩვენი შვილი არტყამს თანატოლს, აყენებს რაიმე ფიზიკურ ზიანს.რა უნდა გააკეთოს ამ დროს მშობელმა? ეს სერიოზული გამოწვევაა, რადგან პირველი რეაქცია უმეტეს შემთხვევაში შეიძლება იყოს მკაცრად მოქცევის სურვილი.

რატომ უნდა ვასწავლოთ ბავშვებს ხატვა?

რატომ უნდა ვასწავლოთ ბავშვებს ხატვა. რა როლს ასრულებს ფანტაზია ფავშვის განვითარებაში.

მუსიკა და ტვინის განვითარება

რა გავლენას ახდენს მუსიკის სწავლა ტვინის სტრუქტურის განვითარებაზე, ნერვული კავშირების ჩამოყალიბებაზე და ტვინის ზომაზე.

როგორ შევაყვაროთ ჩვენს პატარას წიგნები

სტატიაშია მოცემული საინტერესო და სახალისო რჩევები, როგორ უნდა შეაყვაროთ თქვენს პატარებს წიგნთან ურთიერთობა.

ერთი დღე გართობისა და განვითარებისთვის

სტატიაში აღწერილ, ბავშვთან ერთად გატარებული ერთი დღის მაგალითზე, თქვენ გაეცნობით საინტერესო აქტივობებს, თუ როგორ შეიძლება ყოველდღიური რუტინა ვაქციოთ ბავშვისთვის სხვადასხვა უნარების განმავითარებელ და სახალისო პროცესად.

3-4 წლის ბავშვის განვითარების ნორმები

3 წელს მიღწეული ბავშვების მშობლებითვის მთავრდება პირველი და ერთ-ერთი ყველაზე რთული პერიოდი და იწყება მაგიური წლები, როდესაც თქვნს შვილს უკვე ესმის რას ელაპარაკებით.

ფავორიტებში დასამატებლად უნდა შეხვიდეთ სისტემაში.
ხოლო თუ ჯერ არ გაქვთ გახსნილი ანგარიში kids.ge-ზე, გაიარეთ რეგისტრაცია