სტატიები   ›  ფსიქოლოგია, განვითარება   ›   როგორ დავეხმაროთ ბავშვს გახდეს თავდაჯერებული

როგორ დავეხმაროთ ბავშვს გახდეს თავდაჯერებული

ფავორიტებში დამატება
თათია გურგენიძე
თათია გურგენიძე
ბავშვთა ფსიქოლოგი. kids.ge-ს ბავშვთა განათლებისა და განვითარების ცენტრის ფსიქოლოგი
გამოქვეყნების თარიღი: 07 მარტი, 2016

თავდაჯერებულობავინ ვარ მე? როგორი ვარ?  ის რასაც ჩვენს თავზე ვფიქრობთ ხშირად განსაზღვრავს ჩვენს ქცევებს. საკუთარი თავის პოზიტიური და რეალისტური აღქმა თავდაჯერებულობის  მანიშნებელია. თავდაჯერებულობა კი წარმატებისკენ მიმავალი ერთ-ერთი გზაა. ალბათ ყველა მშობელს სურს ბედნიერი და წარმატებული შვილების ყოლა. რატომ არის მნიშვნელოვანი ამისათვის ჯანსაღი თვითშეფასება?

თვითშეფასების ჩამოყალიბება ჩვილობიდან იწყება. მოზრდილ ადამიანს  უკვე გააჩნია საკუთარ თავზე გარკვეული შეხედულებათა სისტემა. თვითშეფასება ყოველთვის შეიძლება შეიცვალოს, თუმცა, ზრდასრულ ასაკში ამას უფრო მეტი ძალისხმევა სჭირდება.

ბავშვებს საკუთარ თავზე წარმოდგენა უყალიბდებათ ურთიერთობის პროცესში. ისინი დაბადებიდან იწყებენ სამყაროს გამოკვლევას, საკუთარი ძალების გამოცდას, ზოგჯერ აღწევენ მიზანს, ზოგჯერ კი ვერა. მშობლების როლი ამ შემთხვევაში მნიშვნელოვანია, რადგან სწორედ ისინი არიან ბავშვის ქცევის პირველი შემფასებლები.

ჯანსაღი თვითშეფასების მქონე ბავშვი აცნობიერებს რა გამოსდის კარგად და რა არა. თავს კომფორტულად გრძნობს, ოპტიმისტია, ახერხებს კონფლიქტების მოგვარებას და თანატოლებთან მეგობრული ურთიერთობების დამყარებას. განსხვავებით დაბალი თვითშეფასების მქონე ბავშვისა, ის არ ფიქრობს რომ სულელია და არაფერი გამოუვა. მას შეუძლია სიახლეებისა და გამოწვევების მიღება.

საკუთარ თავში დაურწმუნებლობა ბავშვს პასიურს ხდის, ზრდის შფოთვისა და იმედგაცრუების ხარისხს, ზოგჯერ დეპრესიასაც კი იწვევს. შესაძლებელია ბავშვის ქცევითი სირთულეები დაბალი თვითშეფასებითაც იყოს გამოწვეული.

რა შეიძლება გააკეთოს მშობელმა?

დაეხმარეთ, მაგრამ არ გააკეთოთ მის ნაცვლად

თავდაჯერებულობის მოპოვებისათვის მნიშვნელოვანია ბავშვმა დამოუკიდებლად შეძლოს  დავალების შესრულება, გადაჭრას პრობლემა, თუნდაც, არც ისე მისაღები გზით. ზოგჯერ მშობლები ბავშვის ნაცვლად აგვარებენ პრობლემას. ეს კი მას  უფროსზე დამოკიდებულს ხდის. უმჯობესია, მშობლები შვილს დაეხმარონ გადაწყვეტილების მიღებაში, შესთავაზონ  ქცევის სხვადასხვა ვარიანტები, დაანახონ ამ ქცევის შესაძლო შედეგები, საბოლოო გადაწყეტილება კი ბავშვს მიანდონ.

ხშირად შეაქეთ ბავშვი

ბავშვები საკუთარ თავს აფასებენ მშობლების რეაქციების მიხედვით. წაახალისეთ, როდესაც რაიმეს კარგად შეასრულებს. შეაქეთ ბავშვი  გაკეთების მცდელობისათვის და არა მიღწეული შედეგისათვის. ასწავლეთ, რომ ყოველთვის წარმატებული ვერ იქნება, ზოგჯერ საჭიროა რამოდენიმე მცდელობა სასურველი შედეგის მისაღებად.

შეაფასეთ ბავშვის ქცევა და არა თვითონ ბავშვი

უმჯობესია თავი აარიდოთ გამოთქმებს:“ცუდი ბიჭი ხარ, კარგი გოგო ხარ“. ბავშვმა ყოველთვის  უნდა იცოდეს რომ ის კარგია, მიღებულია, გიყვართ, მიუხედავად იმისა, მოგწონთ თუ არა მისი კონკრეტული ქცევა.  შესაძლებელია შეაფასოთ ბავშვის საქციელი:“რა ყოჩაღი ხარ, მომეწონა, რომ დავალება ბოლომდე დაწერე“  ან  „დავინახე, რომ შენს მეგობარს დაარტყი, ეს საქციელი არასწორია, არ მომწონს“.

თავად გახდით ბავშვისათვის მაგალითი

ბავშვისათვის სწავლების ეფექტური გზა მშობლის ქცევის მოდელირებაა. ამიტომ, პირველ რიგში თავად უნდა გრძნობდეთ თავდაჯერებულობას. შეგიძლიათ, სიტყვიერად შეაქოთ თქვენი თავი, ბავშვის თანდასწრებით აღნიშნოთ, რომ დღეს რაღაც კარგად გამოგივიდათ, განიხილოთ, რა დაგეხმარათ წარმატების მიღწევაში და ა.შ.

წარუმატებლობასთან გამკლავებაასწავლეთ ბავშვებს რა გააკეთონ წარუმატებლობის შეთხვევაში

თქვენი შვილის ცხოვრებაშიც იქნება წარუმატებლობა, კრიტიკა თუ ტკივილი. დაეხმარეთ, გააცნობიეროს, რომ წარუმატებლობა ნორმალურია. თავი აარიდეთ ასეთ ფრაზებს: „ასე თუ გააგრძელებ, თუ არ ისწავლი უკეთესად, ვერაფერს მიაღწევ, ყველა შენ გაჯობებს“.  ყვირილისა და ჩხუბის ნაცვლად წაახალისეთ კიდევ სცადოს, ასწავლეთ, რა გააკეთოს მიზნის მისაღწევად. ნაცვლად ფრაზებისა: „არაფერია, გამხიარულდი, არც ისე ცუდად გრძნობ თავს“, აგრძნობინეთ, რომ მისი ემოციები თქვენთვის მნიშვნლოვანია, გესმით და მზად ხართ მხარდაჭერისათვის.

დაუსახეთ ბავშვს რეალისტური მიზნები

ყოველთვის შესთავაზეთ ბავშვს ასაკის შესაბამისი გამოწვევები, თამაშები, დავალებები. წინააღმდეგ შემთხვევაში ეს გამოიწვევს მასში იმედგაცრუების, არასრულფასოვნების განცდას, ჩათვლის რომ წარუმატებელია.

რუტინა

წინასწარ გააცანით ბავშვს დღის, კვირის გეგმა. მოვლენების წინასწარ ცოდნა მას აგრძნობინებს რომ მისი გარემო უსაფრთხო და მშვიდია.

მიეცით თამაშის შესაძლებლობა

თამაშის საშუალებით ბავშვები იგებენ საკუთარი შესაძლებლობების შესახებ, სწავლობენ პრობლემების გადაჭრას, ემოციების გამოხატვასა და მათ მართვას. უვითარდებათ სოციალური უნარები. ასაკის მატებასთან ერთად ბავშვისათვის მნიშვნელოვანია თავდაჯერებულად გრძნობდეს თავს თანატოლებთან და უფროსებთან.  წაახალისეთ ხშირად ითამაშოს ბავშვებთან, ასწავლეთ რიგის დაცვა, ნივთების გაზიარება.

დააკისრეთ ასაკის შესაბამისი პასუხისმგებლობები

სახლის გარემოში ბავშვებს მიეცით ასაკის შესაბამისი დავალება, მაგალითად, სათამაშოების ალაგება, საწოლის გასწორება და ა.შ. ამით დაეხმარებით ბავშვს თავი მნიშვნელოვან ადამიანად იგრძნოს, გააცნობიეროს, რომ შეუძლია საქმის კარგად გაკეთება. რა თქმა უნდა, მნიშვნელოვანია არ გააკრიტიკოთ და შეასწოროთ ბავშვის შესრულებული დავალება.

დაეხმარეთ ბავშვებს ასწავლეთ სიახლეების მიღება  წარუმატებლობის შიშის გარეშე

წაახალისეთ ბავშვის ინტერესები. ხშირად ატარეთ გასართობ თუ შემეცნებით ცენტრებში.  ასე ბავშვს საშუალება ექნება მისთვის ახალ სიტუაციაში გამოსცადოს თავი, მიიღოს გამოცდილება და დარწმუნდეს, რომ შეუძლია ამ სიტუაციის მართვა. წინასწარ აუხსენით სად მიდიხართ, რა შეიძლება იქ გააკეთოს და როგორ მოიქცეს. ნაცვალად მსგავსი ფრაზებისა:“არ გამოგივა მაინც, დაანებე თავი, არაფერი დაგემართოს“ , ყოველთვის წაახალისეთ მისი მცდელობა და დაეხმარეთ. 

სტატიები ამავე თემიდან

რა შეცდომებს ვუშვებთ ბავშვის შექებისას?

აღზრდის პროცესში დიდი მნიშვნელობა აქვს შექებას. მისი საშუალებით ბავშვები სწავლობენ სწორ ქცევას, უყალიბდებათ დადებითი წარმოდგენა საკუთარ თავზე.შექება ეფექტურია, თუ მას სწორი ფორმით ვაწვდით ბავშვს. სტატიაში გთავაზობთ რამოდენიმე რამოდენიმე შეცდომას, რომელსაც ხშირად უშვებენ მშობლები.

როგორ ვმართოთ დედმამიშვილების ჩხუბი

როგორ უნდა მოიქცეთ, როდესაც დედმამიშვილები კამათობენ? ბავშვთა ფქისოლოგის რჩევები, თუ როგორ უნდა მოიქცეთ მსგავს სიყუაციებში.

რას ვაკეთებ იმისთვის, რომ ჩემ შვილს კითხვა შევაყვარო

ჩემი შვილი 4 წლისაა, ამიტომ ვცდილობ ყველაფერი თამაშად ვაქციო, მათ შორის წიგნის კითხვაც, რადგან თამაშით სწავლა ამ ასაკის ბავშვებისთვის წამყვანია.

მეშინია, ანუ პრობლემა სახელად შიში

გაიგეთ რომელია ბავშვთა შორის ყველაზე გავრცელებული შიშები, როგორი ტიპის შიშები არსებობს. რა არის შიშის გამომწვევი მიზეზები

როგორ ვეთამაშოთ ბავშვს სწორად

როგორ ვეთამაშოთ ბავშვს ისე, რომ გახდეს თავდაჯერებული, კრეატიული და წარმატებული?

როდესაც ბავშვი უარს ამბობს ჭამაზე

სკოლამდელი ასაკის პერიოდში მშობლები ხშირად აწყდებიან კვებასათან დაკავშირებულ სირთულეებს. ბავშვები ზოგჯერ უარს ამბობენ ჭამაზე, პრეტენზიულები არიან საკვების არჩევისას.ეს კი ხშირად ხდება ბავშვსა და უფროსებს შორის კამათის მიზეზი. როგორ უნდა მოიქცნენ ამ დროს მშობლები, რა უნდა გააკეთონ, რომ ჭამის პროცესი მათთვისაც და ბავშვისთვისაც სასიმოვნო გახდეს?

როგორ შევაყვაროთ ჩვენს პატარას წიგნები

სტატიაშია მოცემული საინტერესო და სახალისო რჩევები, როგორ უნდა შეაყვაროთ თქვენს პატარებს წიგნთან ურთიერთობა.

მზად არის პატარა გახდეს სკოლის მოსწავლე?

პედაგოგიურ და ფსიქოლოგიურ ლიტერატურაში სკოლისთვის მზაობას განმარტავენ, როგორც ბავშვის პიროვნების მრავალგვარ განვითარებას, ანუ ბავშვის მზაობა სასკოლო სწავლისთვის გულისხმობს მისი სოციალურ-ემოციური მომწიფების, სწავლისადმი მოტივაციის, მეტყველებისა და საკომუნიკაციო უნარების, ზოგადი ცოდნისა და შემეცნებითი განვითარების ასპექტებს.

მხედველობის განვითარება ბავშვობაში

როგორ მიმდინარეობს მხედველობის განვითარება ბავშვებში,როგორ ხედაენ და რა ფორმებსა და ფერებს ანიჭებენ უპირატესობა ახალშობილები.

აგრესია - ბავშვის აგრესიის მიზეზები და მისი დაძლევის გზები

აგრესია - რა არის აგრესია? რა არის ბავშვის აგრესიის მიზეზები და როგორია მისი დაძლევის გზები.

წარმოსახვითი მეგობარი ანუ კარლსონის სინდრომი

ნორმალურია თუ არა, რომ ბავშვს ჰყავდეს წარმოსახვითი მეგობარი და ცხოვრობდეს მის მიერ გამოგონილ სამყაროში?

ვიდეო თამაშები და ბავშვები

გასართობი საშუალებები უნდა იყოს სახალისო, ამყოლი და ხელი შეუწყონ შემოქმედებითი ფანტაზიის განვითარებას. გასართობი საშუალებები არ უნდა შეიცავდეს ისეთ განზოგადებულ ინფორმაციას, რომელიც ბავშვს ისეთ შეკითხვებს გაუჩენს, რომელზეც პასუხის გაცემა მისი ასაკისთვის და ემოციური მომწიფების დონისთვის არ არის რეკომენდირებული.

რატომ უნდა ვასწავლოთ ბავშვებს ხატვა?

რატომ უნდა ვასწავლოთ ბავშვებს ხატვა. რა როლს ასრულებს ფანტაზია ფავშვის განვითარებაში.

რატომ არის მნიშვნელოვანი ბავშვის სოციალური და ემოციური განვითარება?

წარმოიდგინეთ, რომ თამაშობთ თქვენი საყვარელი კუბიკებით, ამ დროს კი თქვენი თანატოლი გართმევთ მათ. როგორ ფიქრობთ, რა უნარები დაგჭირდებათ ამ პრობლემის გადასაჭრელად?თანატოლებთან და უფროსებთან ურთიერთობა ბავშვის ყოველდღიური ცხოვრების მნიშვნელოვანი ნაწილია. ზოგიერთი მათგანისათვის ამ ამოცანასთან გამკლავება სერიოზული გამოწვევაა. ბავშვის წარმატებას მის სოციალურ ცხოვრებაში მნიშვნელოვნად განსაზღვრავს სოციალურ-ემოციური სფეროს განვითარება.

დაუნის სინდრომი

რა არის დაუნის სინდრომი? რა იწვევს დაუნის სინდრომს და როგორ დავეხმაროთ განვითარებაში დაუნის სინდრომის მქონე ბავშვს?

ხატვის როლი ბავშვის განვითარებაში

რატომ უნდა ვასწავლოთ ბავშვებს ხატვა? რომელია ხატვის დადებითი მხარეები ბავშვის განვითრებაში.

ყურადღება და მისი როლი სასკოლო პროცესში

უმცროსკლასელთა სასკოლო წარმატება მნიშვნელოვნადაა დამოკიდებული ყურადღების განვითარების დონეზე.

3-4 წლის ბავშვის განვითარების ნორმები

3 წელს მიღწეული ბავშვების მშობლებითვის მთავრდება პირველი და ერთ-ერთი ყველაზე რთული პერიოდი და იწყება მაგიური წლები, როდესაც თქვნს შვილს უკვე ესმის რას ელაპარაკებით.

ინტროვერტი ბავშვი: რჩევები და რეკომენდაციები

ვინ არიან ინტროვერტები? როგორია მათი სამყარო? სტატიაში მოკლედაა შეჯამებული ინტოვერტი ბავშვის ფსიქოლოგია, მათი დამახასიათებელი თვისებები. ასევე, მოცემულია რჩევები და რეკომენდაციები, რომელიც ინტროვერტებთან ურთიერთობაში დაგეხმარებათ.

ხშირად გავახაროთ ბავშვები

რამდენად ხშირად იღიმიან და უხარიათ ბავშვებს? როგორია მშობლების წვლილი ბავშვის დადებითი ემოციების განვითარებაზე და რა გავლენას ახდენს სიხარულისა და ბედნიერების განცდა ბავშვებზე?

როგორ დავეხმაროთ მორცხვ ბავშვს სკოლაში? - რჩევები მასწავლებლებს

ნებისმიერ კლასში შეიძლება იყოს ბავშვი, რომელიც ხშირად ჩუმად არის და არ იჩენს ინიციატივას. როგორ დავეხმაროთ მორცხვ ბავშვებს სოციალური უნარების განვითარებაში? როგორ შევუქმნათ უსაფრთხო და სანდო გარემო სკოლაში?

ფავორიტებში დასამატებლად უნდა შეხვიდეთ სისტემაში.
ხოლო თუ ჯერ არ გაქვთ გახსნილი ანგარიში kids.ge-ზე, გაიარეთ რეგისტრაცია