სტატიები   ›  ფსიქოლოგია, განვითარება   ›   როგორ დავეხმაროთ მორცხვ ბავშვს სკოლაში? - რჩევები მასწავლებლებს

როგორ დავეხმაროთ მორცხვ ბავშვს სკოლაში? - რჩევები მასწავლებლებს

ფავორიტებში დამატება
თათია გურგენიძე
თათია გურგენიძე
ბავშვთა ფსიქოლოგი. kids.ge-ს ბავშვთა განათლებისა და განვითარების ცენტრის ფსიქოლოგი
გამოქვეყნების თარიღი: 17 თებერვალი, 2016

სიმორცხვენებისმიერ კლასში შეიძლება იყოს ბავშვი, რომელიც არ ერთვება გაკვეთილის პროცესში, არ იჩენს ინიციატივას, ხშირად ჩუმად არის და თავისუფალ დროს არ ან მცირედ ეკონტაქტება თანატოლებს. მასწავლებელებს სასკოლო გარემო სერიოზულ გამოწვევებს უყენებს, ამიტომ ზოგჯერ მათ შეიძლება ყურადღების მიღმა დარჩეთ მორცხვი ბავშვი, ის  არ ცელქობს და ხელს არ უშლის სასწავლო პროცესს, არ აღიქმება პრობლემურად. რეალურად კი მხარდაჭერა და დახმარება  სჭირდება.

მორცხვობა ერთ-ერთი ბუნებრივად არსებული ემოციაა. ის პრობლემად შეიძლება ჩაითვალოს, როდესაც ბავშვი მუდმივად გრძნობს შიშს, დაძაბულობასა და უხერხულობას. არ არის თავდაჯერებული, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც მთელი ყურადღება მასზეა მიმართული. გაკვეთილის მოყოლისას ან თანატოლთან საუბრისას ხმადაბლა ლაპარაკობს, ზოგჯერ ხმა უკანკალებს, აქვს დაბალი აკადემიური მოსწრება, ვერ ახერხებს თანატოლებთან ურთიერთობას.  

სიმორცხვე ინტელექტს არ  უკავშირდება. კლასში არიან ბავშვები, რომლებმაც ყოველთვის იციან კითხვაზე პასუხი, მაგრამ არ იწევენ ხელს პასუხის გასაცემად. ისინი მაღალ ქულებს იღებენ წერით ტესტებში, თუმცა, იშვიათად ერთვებიან საკლასო დისკუსიებში.

ურთიერთობის დამყარების სირთულის გამო მორცხვი ბავშვი თანატოლებისთვის შეიძლება არამეგობრული და ნაკლებად საინტერესო აღმოჩნდეს. ეს ბავშვს თავს გარიყულად აგრძნობინებს, ზოგჯერ კი დეპრესიასაც იწვევს.

სკოლაში ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი როლი მასწავლებელს აქვს. სწორედ მას შეუძლია კლასში შექმნას ბავშვისათვის უსაფრთხო და სანდო გარემო და დაეხმაროს მას სოციალური უნარების განვითარებაში.

გთავაზობთ რამოდენიმე ხერხს, რომლის გამოყენებაც შესაძლებელია გაკვეთილის უფრო ეფექტურად დაგეგმვისათვის:

  • შეეცადეთ, მოსწავლე არ აღმოჩნდეს „ჩუმი და მორცხვი ბავშვის“ როლში:
    • მისი თანდასწრებით სხვა მასწავლებლებთან ან მშობლებთან ისაუბრეთ მხოლოდ ბავშვის მიღწევებზე და არ განიხილოთ სიმორცხვე.
    • არ მისცეთ შენიშვნა, რადგან ჩუმად ზის და არ აქტიურობს.
    • არ შეადაროთ სხვას, მაგალითად, ბავშვის თანდასწრებით ნუ აღნიშნავთ რომ მისი და, ძმა ან რომელიმე თანაკლასელი უფრო აქტიური და ყოჩაღია, ეს კი ხმასაც არ იღებს.
  • წაახალისეთ ბავშვი, ჰკითხეთ რჩევა კლასთან დაკავშირებულ საკითხზე. შესაძლოა დაავალოთ ასაკის შესაბამისი რაიმე საქმე, რითაც თავს მნიშვნელოვნად აგრძნობინებთ. მაგალითად, დაფის გაწმენდა და ა.შ.ინტერესის გამოვლენა
  • გაკვეთილის დაწყების წინ გააცანით ბავშვებს დღის გეგმა, გაკვეთილის შემადგენელი აქტივობები (წერა, ზეპირი გამოკითხვა, გუნდური მუშაობა და ა.შ.). ეს დაეხმარება მათ თვითკონტროლის უნარის გაზრდასა და შფოთვის შემცირებაში.
  • კლასისათვის კითხვის დასმის შემდეგ შეყოვნდით  5-10 წამის განმავლობაში. ამით საშუალებას მისცემთ ბავშვებს მოიფიქრონ პასუხი და მოიკრიბონ გამბედაობა, შემდეგ კი მიეცით პასუხის გაცემის ნება.
  • შესაძლებელია სთხოვოთ ბავშვებს პასუხი დაწერონ ფურცელზე. შემდეგ შესთავაზეთ თითოეულმა თავისი ვარიანტი  გაუზიაროს გვერდით მჯდომს. საბოლოოდ კი  პასუხი გასცენ კლასის წინაშე. ამით ბავშვებს დაეხმარებით თავდაჯერებულობის მოპოვებაში, საშუალებას მისცემთ ჯერ მხოლოდ ერთ თანატოლთან გადაამოწმონ თავიანთი მოსაზრება, დარწმუნდენენ საკუთარ შესაძლებლობებში და შემდეგ მთელი კლასის წინაშე სცადონ პასუხის გაცემა.
  • ესაუბრეთ კლასს ადამიანების უნიკალურობაზე. გამოიყენეთ ასაკის შესაბამისი და ბავშვებისათვის გასაგები ტერმინები. დაეხმარეთ, გაიაზრონ, რომ თითოეული მათგანი განსხვავდება ერთმანეთისაგან, ზოგი უფრო აქტიურია, ადვილად ახერხებს დამეგობრებას, ზოგი უფრო მეტს ფიქრობს, არ უყვარს ბევრი ლაპარაკი და ა.შ.  ამ გზით შეძლებთ სიმორცხვე წარმოაჩინოთ, როგორც ჩვეულებრივი, ბუნებრივი მახასიათებელი.
  • ყოველთვის შეაქეთ ბავშვი. დააკონკრეტეთ რისთვის აქებთ მას. მაგალითად: “ანა, შენი პასუხი ევროპის ქვეყნების შესახებ ჭკვიანური იყო, მშვენივრად შეაჯამე კლასის დისკუსია.“ შეაქეთ ბავშვი, როდესაც აქტიური იქნება, პასუხს გაგცემთ, ან სხვა ბავშვთან დაინახავთ, როცა ხელს აწევს კითხვაზე პასუხის გასაცემად. შეაქეთ სხვა ბავშვების თანდასწრებით.
  • დაეხმარეთ ბავშვებს გაუზიარონ ერთმანეთს თავიანთი ინტერესები. თითოეულს სთხოვეთ, თქვას რა უყვარს, აღნიშნეთ და გამოყავით ის, რაც საერთო აქვთ. ამით დაეხმარებით, ადვილად შეძლონ დამეგობრება.
  • ხშირად გამოიყენეთ ჯგუფური დავალებები. მორცხვი ბავშვი დააწყვილეთ შედარებით აქტიურ, მეგობრულ ბავშვთან. ერთად შესრულებული დავალებები დაეხმარება კომუნიკაციური უნარების განვითარებაში. პერიოდულად შეცვალეთ წყვილები, ისე რომ ბავშვს სხვადასხვა კლასელთან მოუწიოს მუშაობა.ჯგუფური დავალებები
  • მეტი გაიგეთ ბავშვის ინტერესების შესახებ. შესაძლოა, ეს საუბრისა და ურთიერთობის დამყარების კარგი გზა აღმოჩნდეს. გამოავლინეთ მისდამი განსაკუთრებული კეთილგანწყობა. აგრძნობინეთ, რომ მისი გესმით. დაანახეთ, რომ სიმორცხვე და უხერხულობის გრძნობა ბუნებრივია. შესაძლოა, საკუთარი მაგალითიც მოუყვეთ.
  • ითანამშრომლეთ ბავშვის მშობლებთან და სთხოვეთ დახმარება. თავად აღრიცხეთ და გაუზიარეთ ნებისმიერი, თუნდაც მცირე პროგრესი. თუ ჩათვლით, რომ უფრო მეტი მუშაობაა საჭირო ბავშვთან, მიმართეთ ფსიქოლოგს.

 

 

სტატიები ამავე თემიდან

ერთი დღე გართობისა და განვითარებისთვის

სტატიაში აღწერილ, ბავშვთან ერთად გატარებული ერთი დღის მაგალითზე, თქვენ გაეცნობით საინტერესო აქტივობებს, თუ როგორ შეიძლება ყოველდღიური რუტინა ვაქციოთ ბავშვისთვის სხვადასხვა უნარების განმავითარებელ და სახალისო პროცესად.

ბავშვის მიერ მედიამოხმარების პოზიტიური და ნეგატიური გამოვლინებები

რა უარყოფით თუ დადებით შედეგს აძლევს მოზარდს ისეთი კომპეტენციების ადრეულ ასაკში დაუფლება, როგორებიცაა: მობილური, კომპიუტერი და ტელევიზორი?

ოჯახში ძალადობა - სახელმძღვანელო მასწავლებლებისათვის

რა შედეგი მოყვება ოჯახში ძალადობას ბავშვებსა და მოზარდებში. როგორია ოჯახში ძალადობის ნიშნები. როგორ დავეხმარო ბავშვს ან მოზარდს. სახელმძღვანელო მასწავლებლებისთვის.

როგორ ვეთამაშოთ ბავშვს სწორად

როგორ ვეთამაშოთ ბავშვს ისე, რომ გახდეს თავდაჯერებული, კრეატიული და წარმატებული?

ყურადღება და მისი როლი სასკოლო პროცესში

უმცროსკლასელთა სასკოლო წარმატება მნიშვნელოვნადაა დამოკიდებული ყურადღების განვითარების დონეზე.

3-4 წლის ბავშვის განვითარების ნორმები

3 წელს მიღწეული ბავშვების მშობლებითვის მთავრდება პირველი და ერთ-ერთი ყველაზე რთული პერიოდი და იწყება მაგიური წლები, როდესაც თქვნს შვილს უკვე ესმის რას ელაპარაკებით.

ინტროვერტი ბავშვი: რჩევები და რეკომენდაციები

ვინ არიან ინტროვერტები? როგორია მათი სამყარო? სტატიაში მოკლედაა შეჯამებული ინტოვერტი ბავშვის ფსიქოლოგია, მათი დამახასიათებელი თვისებები. ასევე, მოცემულია რჩევები და რეკომენდაციები, რომელიც ინტროვერტებთან ურთიერთობაში დაგეხმარებათ.

ADHD - როგორ ამოვიცნოთ ჰიპერაქტიური ბავშვი

თუ ბავშვს სკოლაში აქვს სწავლისა და კლასელებთან, მასწავლებლებთან ურთიერთობის პრობლემები, თუ იგი ვერ ახერხებს კონცენტრაციას საკლასო ოთახში, არ ასრულებს და თავს არიდებს სამუშაოს - შესაძლოა მას ჰქონდეს ყურადღების დეფიციტის და ჰიპერაქტივობის სინდრომი.

სოციალური და ემოციური განვითარება ბავშვობაში

ბავშვის სოციალური და ემოციური განვითარება უმნიშვნელოვანესია მისი ადეკვატურობის განვითარებისთვის, ცხოვრების გაგებისთვის და ბავშვობიდან მოზრდილობაში გადასვლისთვის.

ქცევის კონტროლის მექანიზმები

როგორ გამოიყენება ქცევის კონტროლის მექანიზმები? რა არის დასჯა და წახალისება და რა შედეგებს გვაძლევს ბავშვთან ურთიერთობაში.

მზად არის პატარა გახდეს სკოლის მოსწავლე?

პედაგოგიურ და ფსიქოლოგიურ ლიტერატურაში სკოლისთვის მზაობას განმარტავენ, როგორც ბავშვის პიროვნების მრავალგვარ განვითარებას, ანუ ბავშვის მზაობა სასკოლო სწავლისთვის გულისხმობს მისი სოციალურ-ემოციური მომწიფების, სწავლისადმი მოტივაციის, მეტყველებისა და საკომუნიკაციო უნარების, ზოგადი ცოდნისა და შემეცნებითი განვითარების ასპექტებს.

მასწავლებლის თვალით დანახული ბავშვების აგრესიის ზოგიერთი მიზეზი

ფსიქოლოგების ნაწილი ფიქრობს, რომ როცა მოზრდილი ადამიანი უბრალო მიზეზის გამო ოჯახის წევრებს ეჩხუბება, ე.ი. მას სამსახურში საქმეები ცუდად მისდის, ხოლო როცა ასეთივე უბრალო მიზეზით თანამშრომლებთან ჩხუბობს - მაშინ ოჯახში აქვს პრობლემა.

როგორ ვმართოთ დედმამიშვილების ჩხუბი

როგორ უნდა მოიქცეთ, როდესაც დედმამიშვილები კამათობენ? ბავშვთა ფქისოლოგის რჩევები, თუ როგორ უნდა მოიქცეთ მსგავს სიყუაციებში.

ხშირად გავახაროთ ბავშვები

რამდენად ხშირად იღიმიან და უხარიათ ბავშვებს? როგორია მშობლების წვლილი ბავშვის დადებითი ემოციების განვითარებაზე და რა გავლენას ახდენს სიხარულისა და ბედნიერების განცდა ბავშვებზე?

როგორ დავეხმაროთ ბავშვს გახდეს თავდაჯერებული

რატომ არის აუცილებელი ჯანსაღი თვითშფასება? ის რასაც ჩვენს თავზე ვფიქრობთ ხშირად განსაზღვრავს ჩვენს ქცევებს. თვითშეფასების ჩამოყალიბება ჩვილობიდან იწყება. როგორ შეიძლება დაეხმაროს მშობელი ბავშვს?

დაუნის სინდრომი

რა არის დაუნის სინდრომი? რა იწვევს დაუნის სინდრომს და როგორ დავეხმაროთ განვითარებაში დაუნის სინდრომის მქონე ბავშვს?

რატომ უნდა ვასწავლოთ ბავშვებს ხატვა?

რატომ უნდა ვასწავლოთ ბავშვებს ხატვა. რა როლს ასრულებს ფანტაზია ფავშვის განვითარებაში.

ბავშვები და კომპიუტერი

ბავშვობა ალბათ ის პერიოდია, რომელსაც მოზრდილ ადამიანთა უმრავლესობა მუდამ შენატრის და ხშირად დროის უკან დაბრუნებაზე ოცნებობს.

რა გავლენას ახდენს მიჯაჭვულობა ბავშვის განითარებაზე

რა ზეგავლენას ახდენს ბავშვის განვითარებასა და ჩამოყალიბებაში თითოეული ტიპი და რა რეკომენდაციებია საჭირო იმისთვის, რომ ბავშვის სწორად განვითარდეს

კომპიუტერული თამაშების ნეგატიური და პოზიტიური გავლენა ბავშვებზე

რა დადებითი და უარყოფითი გავლენა შეიძლება მოახდინოს ბავშვებზე კომპიუტერულმა თამაშებმა. გაიგეთ თუ რომელი თამაში როგორ გავლენას მოახდენს ბავშვებზე.

რა შეცდომებს ვუშვებთ ბავშვის შექებისას?

აღზრდის პროცესში დიდი მნიშვნელობა აქვს შექებას. მისი საშუალებით ბავშვები სწავლობენ სწორ ქცევას, უყალიბდებათ დადებითი წარმოდგენა საკუთარ თავზე.შექება ეფექტურია, თუ მას სწორი ფორმით ვაწვდით ბავშვს. სტატიაში გთავაზობთ რამოდენიმე რამოდენიმე შეცდომას, რომელსაც ხშირად უშვებენ მშობლები.

მხედველობის განვითარება ბავშვობაში

როგორ მიმდინარეობს მხედველობის განვითარება ბავშვებში,როგორ ხედაენ და რა ფორმებსა და ფერებს ანიჭებენ უპირატესობა ახალშობილები.

ფავორიტებში დასამატებლად უნდა შეხვიდეთ სისტემაში.
ხოლო თუ ჯერ არ გაქვთ გახსნილი ანგარიში kids.ge-ზე, გაიარეთ რეგისტრაცია