სტატიები   ›  ლოგოპედია   ›   სამეტყველო წრე

სამეტყველო წრე

ფავორიტებში დამატება
ქეთევან ლომიძე
ქეთევან ლომიძე
ლოგოპედი, პედაგოგი
გამოქვეყნების თარიღი: 07 ივნისი, 2013

მეტყველება წარმოადგენს შეკრულ წრეს ინფრომაციის გადაცემისას ტვინში არსებულ 3 ცენტრს შორის:

    • ბროკას ცენტრი  – მეტყველების მოტორული ცენტრი–პასუხს აგებს  სამეტყველო  აპარატის გამართულ  მუშაობაზე. მდებარეობს მარცხენა ჰემისფეროში.
    • ვერნიკეს ცეტრი –წარმოადგენს მეტყველების აღქმის ცენტრს– ევალება მეტყველების გაგება– გააზრება. მდებარეობს მარცხენა ჰემისფეროში.
    • ასოციაციის ცენტრი–პასუხს აგებს საჭირო სიტყვების მოძებნაზე, მათ მართებულად დალაგებაზე....

უფრო თვალმნათლივ რომ წარმოვიდგინოთ ეს დაახლოებით ასე  ხდება:

ასოციაციის ცენტრი – გვეხმარება საჭირო სიტყვების მოძებნაში, ვსვამთ საჭირო თანმიმდევრობით,საჭირო რიცხვში, ბრუნვაში და ა.შ. ვაწყობთ წინადადებებს. ასოციაციის ცენტრიდან ინფორმაცის გადაეცემა

ბროკას ცენტრს – რომელიც თავის მხრივ ირჩევს ნერვიულ იმპულსებს და აგზავნის მათ სამეტყველო აპარატის კუნთებისაკენ და ასევე სასუნთქი აპარატის კუნთებისაკენ.ვიწყებთ საუბარს... ამ ყველაფრის შემდეგ ინფორმაცია უკვე საუბრის სახით ხვდება ვერნიკეს ცენტრში, რომელიც საშუალებას გვაძლევს განვსაზღვროთ საუბრის სისწორე და თუ შეცდომა არ არის ინფორმაცია უბრუნდება ისევ ასოციაციის ცენტრს და ეს წარმოადგენს სიგნალს ახალი ფრაზის შესადგენად და ა.შ. მთელი საუბრის მანძილზე.ეს ცენტრი ისმენს, აცნობიერებს და აკონტროლებს როგორც საკუთარ, ისე სხვისი  მეტყველების სისწორეს.

"სამეტყველო წრე"– ეს სქემა იძლევა იმის საშუალებას განვსაზღვროთ თუ რამდენად მნიშვნელოვანია გამართული, თანმიმდევრული მეტყველებისათვის სამივე ზონის სინქრონული მუშაობა. ლოგონევროზის   (  http://kids.ge/articles/ენის-ბორძიკი-ლოგონევროზი   )    შემთხვევაში სწორედ ეს სინქრონი ირღვევა.

ძირითადად  ამ დროს მტყუანი ბროკას ზონაა. იგი რაიმე ფაქტორების (გარე ან შინაგანი) ზემოქმედებით გამოიმუშავებს იმაზე მეტ იმპულსებს ვიდრე ეს საჭიროა და გადასცემს  სამეტყველო აპარატს. ამით იწვევს მათ დამატებით შეკუმშვას, რის შედეგადაც ამოსუნთქვის შემდეგ ვიღებთ დაუგეგმავ "ზედმეტ" ბგერებს ერთი და იგივე ბგერების გამეორების სახით. ან ხდება ისე, რომ  იმპულსების  გაგზავნის სიხშირის გამო არ ხერხდება კუნთის მოდუნება რაც ხელს უწყობს სპაზმის განვითარებას და ბლოკავს მეტყველებას სრულ განტვირთამდე.(ზედმეტი იმპულსების მოცილებამდე)  ძირითადად მათი ხანგძლივობა მერყეობს 2 წამიდან 12 წამამდე, მძიმე შემთხვევაში კი 90 წამამდე ანუ ენის ბორძიკი ეს არის ხანმოკლე შეწყვეტა იმპულსებისა „სამეტყველო წრეში“ რაც გამოწვეულია ბროკას ზონის ზედმეტი აქტიურობით . დღესდღეობით ენა ბორძიკობის მკურნალობა ბროკას  ცენტრის ნორმალიზებას ითვალისწინებს.ასევე უნდა გავამდიდროთ სიტყვათა მარაგი, ვასწავლოთ წინადადებების აწყობა,გრამატიკული გაფორმება, სწორი სუნთქვა, მოდუნება და. ა.შ.  ჩამოვაყალიბოთ  ტვინის იმ ცენტრების სინქრონული მუშაობა, რომლებიც პასუხს აგებენ გამართულ  მეტყველებაზე  ე.ი. წესრიგში უნდა მოვიყვანოთ „სამეტყველო წრე.“

როდესაც  ინსულტის ან თავის ტვინის სხვა დაზიანებების შემთხვევაში ზიანდება სამეტყველო წრეში შემავალი რომელიმე ცენტრი– ხდება მეტყველების არევა.ადამიანი აღიქვამს სამეტყველო ბგერებს მაგრამ ვერ აღიქვამს სიტყვების მნიშვნელობებს .ბროკას ცენტრის დაზიანების შემთხვევაში  ვერ ახერხებს სიტყვების მოტორულ უზრუნველყოფას. მეტყველების აღდგენა ხდება, მხოლოდ სამეტყველო წრის სინქრონიზაციის აღდგენის შემდეგ ანუ, გამართული და თანმიმდევრული მეტყველებისათვის აუცილებელია წესრიგში მოყვანილი „სამეტყველო წრე“.

 

სტატიები ამავე თემიდან

დავგეგმოთ მხიარული, შინაარსიანი და ბედნიერი ზაფხული

პერიოდი, როდესაც შეგვიძლია ყველაზე მეტი დრო გავატაროთ საკუთარ შვილებთან- როგორ გავხადოთ ეს დრო სასიამოვნო, საინტერესო და მაქსიმალურად სასარგებლო?ძალიან ხშირად დედიკოებისაგან მესმის, დაიწყო არადადეგები და ჩემი ნევრების შლა, ვერაფრით ვერ ვაცილებ კომპიუტერს, ტელევიზორს, მთელი დღე ზის, გარეთ არ გადის. რა მოვუხერხოთ ამ პრობლემას?

სიგმატიზმი

სიგმატიზმი ანუ სისინა (ს,ზ,ც,ძ,წ) და შიშინა (შ,ჯ,ჩ,ჟ,ჭ) გერების წარმოთქმის ნაკლოვანება ნაკლოვანებათა შორის ყველაზე ხშირად გვხვდება. მათი სწორი წარმოთქმა მოითხოვს ზუსტ დიფერენცირებულ მოძრაობას, სწორი არტიკულაციური მოწყობიდან მცირედი გადახრაც კი იწვევს ამ ბგერების არასწორ, უსუფთაო წარმოთქმას!

წერითი მეტყველება

წერითი მეტყველების ცნებაში შედის წერაც და კითხვაც, წერა და კითხვა მჭიდროდაა დაკავშირებული ერთმანეთთან, როგორც თავისი განვთარებით, ასევე მუდმივი გამოყენებით.მათი დარღვევა იწვევს ბავშვის ჩამორჩენილობას,მნიშვნელოვან შეფერხებას სწავლის პროცესში.

ალალია

ალალია- ( ტერმინიდან а-უარყოფა; lalio-მეტყველება) უმეტყველობა ან მეტყველობის განუვითარებლობა ნორმალური სმენისა და პირველადი ინტელექტის შემთხვევაში. ასეთ ბავშვებს უპირველეს ყოვლისა უმოწმებენ სმენას, რადგან შთაბეჭდილებას ტოვებენ , რომ ყურში არ ესმით ან არასრულფასოვნად ესმით. თუმცა შემოწმების შედეგად აღმოჩნდება ხოლმე, რომ მათ სრულფასოვანი ფიზიკური სმენა აქვთ და საწყის ეტაპზე კარგი ინტელექტიც, რაც დროებითია, რადგან რაც მეტად გვიანდება რეაბილიტაცია მეტყველების შეფერხება მით მეტად იწვევს ინტელექტის ჩამორჩენილობას.....

სამეტყველო ორგანოები და მათი ფუნქციონირება

სამეტყველო ორგანოები და მათი სწორი ფუნქციონირების მნიშვნელობა სწორად და ლამაზად მეტყველებისათვის.

მეტყველების განვითარების ეტაპები

მეტყველების განვითარება დაბადებიდან იწყება და საბოლოო ჩამოყალიბებამდე საკმაოდ რთულ ეტაპებს გადის. ბავშვები, რომლებიც ჩამორჩებიან განვითარებაში,ერთი ასაკობრივი პერიოდით მაინც,გარკვეულ რისკის ჯგუფს მიეკუთნებიან და აუცილებელია ფსიქოლოგისა და ლოგოპედის კონსულტაცია. ამიტომ სასურველია მშობლებს თავადაც ჰქონდეთ გარკვეული წარმოდგენა მეტყველების განვითარების მნიშვნელოვანი ეტაპების შესახებ, რომლებიც მათი შვილის სრულფასოვან პიროვნებად ჩამოყალიბებას უწყობს ხელს.

ემოცია, მისი გამოხატვის და მართვის სწავლების აუცილებლობა

როდესაც ადამინი სხვადასხვა ხასიათზეა მისი ემოცია სხვადასხვანაირია. თუ პატარას შეუძლია როგორც საკუთარი , ისე გარშემომყოფების ემოციის აღქმა,ეს მას ეხმარება სიტუაციის ადეკვატურად გააზრებაში , კონტაქტის დამყარებაში გარშემომყოფებთან .

განვითარების სფერო-მეტყველება

მეტყველება ბავშვის განვითარების რთული და მნიშვნელოვანი სფეროა, რომელიც გულისხმობს, ადამინის უნარს-ერთის მხრივ გამოთქვას საკუთარი შეხედულებები, მეორეს მხრივ მოისმინოს და აღიქვას გარშემომყოფების ნათქვამი.

სამეტყველო სუნთქვის განვითარება

კარგად ჩამოყალიბებული სამეტყველო სუთქვა სწორი და ლამაზი თანმიმდევრული მეტყველების განვითარების წინაპირობა.

როგორ შევარჩოთ სათამაშოები ჩვენი პატარა საოცრებისათვის

ბავშვებისათვის სათამაშოები სამყაროს შეცნობის მთავარი საშუალებაა, მაგრამ მინდა გითხრათ აქაც გაკვეული ცოდნაა საჭირო, როდის რით და როგორ ვითამაშოთ

ფონემატური სმენა

ფონემატური სმენა მნიშვნელოვანია სამეტყველო განვითარებისათვის, თუ გსურთ პატარამ ადვილად ისწავლოს და წარმატებებს მიაღწიოს, იყოს კომუნიკაბელური, არ ეშინოდეს ხმის ამოღების, საკუთარი აზრის გამოთქმის, მაშინ ფონემატური სმენის სისუსტის არსებობის შემთხვევში აუცილებლად მიიღეთ ზომები.

გზა საბავშვო ბაღისაკენ - თემა „შემოდგომა“

მოძებნეთ დრო,ძალები და საშუალებები საკუთარ თავში და გადააქციეთ საბავშვო ბაღიასკენ მიმავალი გზა შემეცნებით, განმავითარებელ, საინტერესო და შემდგომი წარმატებისაკენ მიმავალ „ჯადოსნურ“ გზად!

ფავორიტებში დასამატებლად უნდა შეხვიდეთ სისტემაში.
ხოლო თუ ჯერ არ გაქვთ გახსნილი ანგარიში kids.ge-ზე, გაიარეთ რეგისტრაცია